Büyük Yapıtlarımız

Konur Ertop

 

 

 

 

 

Usta Gazeteci, Özgürlükçü Siyaset Adamının

Gençlik Yıllarını Dolduran

 Edebiyat Tartışmaları

 

 

 

 

 

“(...) herkesin de kendisine göre geçerli birtakım duyguları,

düşünceleri olabileceğini kabul eder, bize hoş gelmeyen şeylerin

birçok kişilere hoş gelebileceğini düşüncemize yerleştirirsek

yersiz çatışmaların birçoğuna son vermiş oluruz.”

Hüseyin Cahit Yalçın

 

 

 

 

 

Edebiyatımızda eleştiri türü çok geç gelişti. Eleştiri için gereken akılcı düşünceye Batı dünyasını tanıyarak sahip olabildik. Ancak bir düzyazı geleneği oluşturduktan sonra düşüncelerimizi doğru olarak anlatıp yazabildik!

Eski eleştiri yalnızca, daha öncekilerin koyduğu ilkelere, verdiği örneklere uyulup uyulmadığını araştırıyordu. Eskilerin kurallarını, yapıtlarını savunan tartışmalar ise yeni çalışmaların önünü açmaktan uzaktı. Alışılmamış olana ağır saldırılar gecikmiyordu.

Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Halit Ziya Uşaklıgil gibi ustaların oluşturduğu Edebiyatıcedide (Yeni Edebiyat) hareketinin temsilcilerinden Hüseyin Cahit Yalçın, eski edebiyat yandaşlarına karşı kendi kuşağını savunurken düşünceye saygılı, konunun dışına taşmayan, inandırıcı kanıtlara dayanan bir tartışma geleneği kurulmasına da önemli katkıda bulundu.

Edebiyatıcedide yazarları, 1896’dan başlayarak yenilikçi yapıtlarını “Servetifünun” dergisinde yayımlamış, Batı örneğine fazlaca bağlı görünmeleri, “sanat için sanat” görüşünü savunmaları, aydın azınlığa seslenmeleri, geleneğe bağlı kalanların ağır eleştirileriyle karşılaşmıştı. 1901’de H. Cahit’in “Servetifünun”daki “Edebiyat ve Hukuk” başlıklı çevirisinde Fransız yazarının 1789 yönetimiyle Fransa’da boşanma yolunun açıldığını açıklayan sözlerini Fransız İhtilali’yle ilgili sayması, baskı dönemi sansürünün dergiyi kapatmasına, topluluğun dağılmasına yol aç